Wat herstelbemiddeling kan betekenen: het verhaal van Wim
Na de derde overval in zijn apotheek kreeg Wim een uitnodiging voor herstelbemiddeling met de minderjarige verdachte. Hij twijfelde, maar ging uiteindelijk toch in op het aanbod. “Ik heb kunnen zeggen wat ik wilde zeggen. Dat heeft me geholpen om het los te laten.”
Wim Spysschaert werd overvallen in zijn apotheek in Hoboken. Niet één keer, maar drie keer. Bij de derde overval werd een minderjarige verdachte geïdentificeerd. Daarom kreeg Wim van het parket een uitnodiging voor herstelbemiddeling. Dat is een standaardaanbod wanneer er een geïdentificeerde verdachte en een slachtoffer zijn. Aan dat aanbod had Wim eerst geen boodschap. En zijn omgeving ook niet. “ Je moet daar toch geen medelijden mee hebben. Straks komt hij er nog goed vanaf en krijgt hij strafvermindering! “
Maar de jongere had een brief geschreven aan Wim. En dus nam CAW collega Mayken opnieuw contact op. Of ze hem de brief mocht afgeven? Wim besloot toch een eerste gesprek aan te gaan. Niet omdat hij al overtuigd was van herstelbemiddeling, maar omdat hij de jongere wilde vertellen welke impact de overval op zijn leven had gehad.
Wim vertelt: “Die overval gebeurde zoals je het ziet in de film. Iemand kwam de apotheek binnen met een mondmasker en zijn kap op. Het was de derde keer dat ik overvallen werd, dus ik had het onmiddellijk door. Hij kwam heel snel binnen en liep direct naar achter. Ik kon niet weg achter mijn toonbank. Ik heb nog mijn bankcontact-apparaat naar hem gegooid, maar hij haalde uit met een machete en miste daarbij maar net mijn hand. Ik heb mijn kassa overhandigd, hij pakte al het geld en liep naar buiten. Zijn buit was ongeveer 300 euro. Na de eerste overval had ik camera’s gehangen, dus alles is gefilmd.”
De impact van de overval
Dertig seconden ongeveer, langer duurde de overval niet. Maar de impact was groot. Wim: “In het begin is er altijd die angst als je in de apotheek staat. Elke keer als iemand net iets sneller binnenkomt, voel je hoe je hartslag automatisch de hoogte in gaat. Dat wordt minder na een tijd, maar er blijft altijd een soort alertheid. Ik had het ook al 2 keer meegemaakt dus ik heb toen al snel beslist dat voor mij de maat vol was. Ik heb de apotheek te koop gezet en ben op zoek gegaan naar ander werk.”
De overval heeft niet alleen impact op Wim, ook zijn vrouw en zijn gezin zijn enorm onder de indruk. Wim: “De angst van mijn kinderen gaf de doorslag bij mijn beslissing om de apotheek te verkopen. Zij waren echt bang als ik naar mijn werk vertrok. Het was heel lastig om hun angst te zien.” Het was ook één van de redenen waarom Wim de verdachte wilde ontmoeten: “Ik wilde hem tonen hoe hard hij het het leven van een aantal mensen beïnvloed had.”
De ontmoeting
Wim kende herstelbemiddeling niet, dus in het eerste gesprek kwam hij luisteren. Mayken legde wat herstelbemiddeling precies inhoudt. De gerechtelijke procedure loopt volledig los van de bemiddeling. De verdachte krijgt dus geen strafvermindering. En je kan zelf mee vorm geven aan de bemiddeling. Je kan de verdachte ontmoeten, maar je kan ook kiezen om via de bemiddelaar boodschappen uit te wisselen. Voor veel slachtoffers helpt dat om nadien verder te kunnen.
Wim: “Ik heb al snel beslist dat ik de verdachte wilde ontmoeten. Niet onmiddellijk, ik wilde mezelf daarop voorbereiden. Ik zat met boosheid en wilde een aantal antwoorden. Waarom hij dat gedaan had? Of hij had stilgestaan bij de impact? Waarom hij niet gewoon gaan werken was voor dat geld?”
“Mayken en Nathalie hebben de ontmoeting met de verdachte met grote aandacht voorbereid .We hebben doorgenomen wat ik wilde bespreken, maar ook waar ik zou zitten. Ik wilde hem zien binnenkomen en ik wilde dat hij tegenover mij ging zitten zodat hij mij moest aankijken.
Die ontmoeting was natuurlijk een heel spannend moment. Maar ik had de regie en ik voelde mij veilig. Mayken en Nathalie waren ook aanwezig in de gespreksruimte en zij faciliteren het gesprek, dat was heel helpend. Ik heb eerst even met zijn vader gesproken, maar ik wilde de jongere ook alleen spreken. Daar had hij mee ingestemd.
Toen hij binnenkwam schrok ik. In mijn hoofd was dat een grote, struise man. Maar er kwam een schuchtere jongen van 17 jaar binnen. Hij was bedeesd. De rollen waren nu omgekeerd, hij was bang voor de confrontatie met mij. Ik heb hem verteld over mijn leven en hoeveel impact de overval heeft gehad. Ik heb hem foto’s getoond van mijn vrouw en kinderen. Ik zag dat dat binnen kwam bij hem. Dat vond ik belangrijk, want ik wilde dat hij stil stond bij de gevolgen van zijn daad voor heel wat mensen. Ik geloof dat dat misschien meer impact maakt dan een werkstraf. Ik was niet boos tijdens het gesprek, ik ben rustig gebleven. De ontmoeting heeft mij geholpen om het nadien los te laten. “
Als onderdeel van de bemiddeling werd ook een schadevergoeding afgesproken. De jongere betaalde 500 euro terug voor de buit en de schade.”Ik wilde dat hij daarvoor moest werken. Dat is ook gebeurd. Alleen duurde het lang voor ik het bedrag effectief kreeg. Dat vond ik teleurstellend.”
Hoe kijkt hij terug op de herstelbemiddeling?
Wim: “Ik ben blij dat ik ingegaan ben op het voorstel. Ik heb kunnen zeggen wat ik wilde zeggen en dat heeft mij rust gegeven en heeft me geholpen om het los te laten.
Of ik het zou aanraden aan anderen?
Wim: “Dat moet iedereen voor zichzelf uitmaken. Maar ik zou wel zeggen: ga eens luisteren. Het kan je helpen in je verwerking. Je kiest zelf waar je klaar voor bent, je hebt zelf de regie en het kan je als slachtoffer wel het gevoel geven van de controle terug te nemen.”
Kaderstuk Herstelbemiddeling
Als slachtoffer van een misdrijf zit je vaak met allerlei vragen en onduidelijkheden. Herstelbemiddeling biedt slachtoffers en minderjarige verdachten van een jeugddelict de kans om informatie, vragen en verwachtingen uit te wisselen over de
feiten en de gevolgen ervan. Samen met een neutrale bemiddelaar ga je op zoek naar een manier van herstel tussen beide partijen.
Zo krijg je als slachtoffer de kans om antwoorden te bekomen op een aantal vragen. Er kan ook bekeken worden op welke manier de verdachte de emotionele en financiële schade kan herstellen.
Herstelbemiddeling kan via een ontmoeting met de verdachte maar het kan ook op een indirecte manier, waarbij de bemiddelaar boodschappen doorgeeft tussen beide partijen. Als je kiest voor een ontmoeting, dan bereiden we dat goed voor. Die ontmoeting heeft nooit plaats in het eerste gesprek.
De bemiddeling is gratis en vrijwillig en wordt enkel opgestart met instemming van beide partijen. Je beslist zelf wat er besproken wordt en je kan de bemiddeling op elk moment stoppen. Alles wat wordt besproken is vertrouwelijk.
Het team van ADAM van CAW Antwerpen organiseert de herstelbemiddeling. ADAM werkt onafhankelijk van de politie, het parket en de jeugdrechtbank.