“CAW was mijn veilige haven”: hoe Oekraïense nieuwkomers hun weg zoeken in België
Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne moesten miljoenen mensen hun vertrouwde omgeving achterlaten. Velen van hen vonden de voorbije jaren hun weg naar ons land. Ook bij CAW klopten ze aan: vrouwen, mannen en kinderen die niet alleen moesten vluchten voor geweld, maar hier ook geconfronteerd werden met onzekerheid, verlies en hun weg moesten zien te vinden in een nieuwe omgeving.
De Vlaamse overheid maakte extra middelen vrij voor CAW in Vlaanderen en Brussel om vluchtelingen uit Oekraïne en hun omgeving laagdrempelige psychosociale eerstelijnshulp en begeleiding te bieden. Sinds de start van de oorlog in 2022 hielpen we meer dan 7500 mensen met psychologische ondersteuning tot hulp bij administratie, huisvesting of relationele problemen.
Wat betekent dat concreet voor wie bij ons terechtkomt? En hoe bouwen mensen vanuit zo’n kwetsbare situatie aan een nieuw leven? Zeven Oekraïners delen hun verhaal, sommigen als cliënt, anderen als hulpverlener.
Tetiana, hulpverlener
Wat motiveerde je om met Oekraïense nieuwkomers aan de slag te gaan bij CAW?
“Ik vind het belangrijk om steun te geven aan mensen die hun eigen land moeten verlaten door de oorlog. Het zijn kwetsbare mensen die van de situatie afhankelijk zijn en die hier in België alles opnieuw moeten opbouwen. Ze dragen vaak trauma’s en frustraties met zich mee. Ik wil hen daarin begeleiden en ondersteunen. Omdat ik hun taal en cultuur ken, kan ik snel een vertrouwensband opbouwen.”
Wat zijn je taken bij CAW?
“Ik begeleid Oekraïense cliënten individueel of in groep. Vaak worden ze naar mij doorverwezen via OCMW of andere partners. Ik geef informatie, luister, organiseer praatgroepen en probeer zo drempels te verlagen. Mensen ondersteunen en motiveren, advies of tips op maat geven en samen een weg zoeken trekt mij enorm aan.”
Wanneer heb je het gevoel dat je écht het verschil maakt?
“Als een cliënt mij vertelt dat hij vooruitgaat, doelen haalt, zelfstandiger wordt… Dat is waar ik het voor doe. Dan weet ik: mijn hulp heeft echt iets betekend.”
Alina, cliënt
Hoe was het om in België aan te komen?
“Alles was nieuw en verwarrend. Maar ik besloot dat ik hier een toekomst wilde opbouwen. Ik begon Nederlands te leren, op school, via YouTube, zelfs tijdens het slapen. En ik kreeg hulp van mijn maatschappelijk werker, die me in contact bracht met CAW.”
Wat betekende CAW voor jou?
“Mijn psychologe Tatiana was een wondermiddel. Zij hielp me om opnieuw vertrouwen te krijgen. Ook andere medewerkers steunden me met administratie, schulden, huisvesting… Ik was zwanger en zonder partner, maar dankzij CAW voelde ik me nooit alleen.”
Wat is je droom?
“Een goede toekomst voor mijn zoon en mij. Ik wil mijn studies voortzetten en ooit zelf iets betekenen voor anderen.”
Heb je nog een tip voor andere nieuwkomers?
“Wees niet bang om communiceren met Belgen, zelfs in gebroken Nederlands zullen ze je helpen. Blijf geloven in wonderen.”
Mariia, cliënt
Wat hielp jou om je plek te vinden in België?
“We woonden eerst samen met veel Oekraïners in een huis. Belgen hielpen ons, bijvoorbeeld met administratie, eten en kledij. De taal leren hielp ook veel. Nu studeer ik aan de hogeschool.”
Hoe hielp CAW jou?
“Via het OCMW kwam ik bij CAW terecht. Ze hielpen me met administratie en boden psychologische steun.”
Wat zijn je dromen voor de toekomst?
“Dat is een moeilijke vraag. Ik wil graag afstuderen en leuk werk vinden en daarna nog verder studeren om een hoger diploma te behalen. Stap per stap probeer ik mijn droomjob te vinden.”
Wat wil je anderen meegeven?
“Je denkt snel: ik heb geen hulp nodig. Maar het is zo waardevol als iemand naast je staat. Ik raad iedereen aan om contact te zoeken met CAW. Echt dankjewel! Ik wist niet of het mij zou helpen, maar ik ben blij dat ik hier terecht gekomen ben. Ik hoefde niet langer te zoeken via Google of chat gpt want ik kan bij CAW terecht met al mijn vragen.”
Ihor, cliënt
Wat was het moeilijkste toen je aankwam in België?
“De eerste drie maanden woonden we samen met de familie van mijn broer in hun appartement. Tien mensen in één appartement, dat was moeilijk. Administratie, zoeken naar een woning, dat ging traag… Maar dankzij CAW en het OCMW vonden we een sociale woning. Dat was een enorme opluchting. Natuurlijk blijven we zoeken naar een permanente woning, maar het is nu minder dringend en minder emotioneel uitputtend.”
Wat gaf jou weer kracht?
“Toen we ons eigen huis kregen en ik begon met taallessen. Je voelt je helemaal anders als je kan praten met mensen, vragen stellen, contact maken.”
Wat wil je zeggen tegen anderen in jouw situatie?
“Niet twijfelen, gewoon doen. Wees niet bang om iets te vragen of om hulp te vragen. Het helpt om je probleem voor jezelf duidelijk te formuleren en het geeft anderen de kans om je te helpen. Want als je zwijgt, weet niemand dat je hulp nodig hebt. Klop aan, en er zal worden opengedaan.”
M.K., cliënt en vrijwilliger
Hoe kwam je in contact met CAW?
“Via een oproep voor vrijwilligers bij Mind-Spring. Ik werd tolk Engels-Oekraïens. Het gaf mij kracht om anderen te zien groeien. Ik ontmoette veel sterke vrouwen die, ondanks de omstandigheden, er alles aan doen om hun leven in België op te bouwen. Maar de ware kracht van CAW zag ik toen ik zelf in een crisissituatie belandde. Er was huiselijk geweld was, ik was bang, gebroken en wist niet wat ik moest doen. Ik belde met CAW. Dat was de beste beslissing die ik kon nemen.”
Wat heeft CAW voor jou betekend?
“Ik kreeg psychologische steun, praktische hulp, begeleiding naar OCMW. Ik ontmoette mensen die bereid waren mij te helpen en die meer in mij geloofden dan ik op dat moment zelf deed. Nu leer ik Nederlands, zoek ik een woning en wil ik verpleegkunde studeren.”
Wat is je boodschap voor anderen?
“Wees niet bang. Durf hulp te vragen. Je bent niet alleen.”
Iryna, cliënt
Hoe beleefde je je eerste weken in België?
“De eerste dagen waren moeilijk. We werden naar een opvangcentrum gestuurd. Alles was onbekend; een nieuw land, een onbekend systeem, geen idee waar ik hulp kon vragen. Gelukkig kwamen we terecht bij een lief gastgezin. Mijn dochter gaf me kracht om door te zetten.”
Hoe kwam je in contact met CAW?
“Via kennissen hoorde ik over Valeria van CAW. Ze zeiden dat zij me kon helpen. En dat klopte. Ze was er altijd. Zelfs als ze niet meteen kon opnemen, belde ze later terug. Ze luisterde, gaf advies, hielp zoeken naar oplossingen. Toen ik een job vond en startte met Nederlandse les, gaf me dat ook vertrouwen.”
Wat zijn je dromen?
“Ik wil in de IT-sector werken. Een eigen huis hebben met mijn gezin, een vaste job.”
Hoe zou je je ervaring met CAW in één zin samenvatten?
“CAW heeft me geholpen om opnieuw vertrouwen in mezelf te krijgen. Jullie doen geweldig werk. Jullie hebben een groot hart.”
Wat wil je zeggen tegen anderen die twijfelen om hulp te vragen?
“Laat je niet tegenhouden door angst, want dat beperkt je vrijheid. Vrijheid begint bij actie. Als je hulp nodig hebt, zet die eerste stap.”
Valeria, hulpverlener
Waarom ging je bij CAW werken?
“Toen de oorlog uitbrak, moesten veel Oekraïners hun thuisland verlaten en in België een nieuw leven opbouwen. Ik wilde hen helpen om zich hier te oriënteren, ondersteuning te vinden en zich veilig te voelen. Naast taal- en administratieve barrières speelden ook psychologische uitdagingen een grote rol: stress, eenzaamheid en onzekerheid over de toekomst. Dankzij CAW kreeg ik de kans om mijn ervaring en kennis in te zetten om mensen in moeilijke situaties te begeleiden en ondersteunen.”
Heb je een moment waarop je het verschil maakte?
“Een moeder met twee dochters, een oma en vijf huisdieren leefden maanden in een minibus, wat in de winter onhoudbaar werd. Het was een moeilijke situatie. We organiseerden een overleg bij CAW en begonnen stap-voor-stapoplossingen te zoeken. We vonden een woning, regelden papieren… Nu studeert de dochter en werkt de moeder.
Het is slechts een voorbeeld van hoe oorlog en vluchten mensen psychologisch kunnen breken. Vooral jongeren voelen zich verloren. Ze moeten zich aanpassen aan een nieuw schoolsysteem en weten vaak niet hoe ze vrienden moeten maken of hun angsten moeten overwinnen. Ook oudere vluchtelingen hebben het zwaar. Ze hadden een heel leven opgebouwd in hun thuisland en dachten nooit dat ze op latere leeftijd opnieuw zouden moeten beginnen. Ze voelen zich vaak eenzaam en worstelen met het gevoel dat ze alles kwijt zijn. Daarom is ondersteuning cruciaal – gezinnen, alleenstaanden, jongeren en ouderen hebben een vangnet nodig om opnieuw structuur, hoop en perspectief te krijgen.”
Krijg je veel reacties op wat je doet?
“Vaak zien mensen geen uitweg en denken ze dat hun situatie hopeloos is. Een cliënt noemde mij ooit een tovenares omdat ik een oplossing zag die zij zelf niet kon bedenken. Anderen noemden mij een spoedhulp, omdat ik hen in crisissituaties meteen kon ondersteunen en richting geven. Wat me het meest raakt, is dat mensen na verloop van tijd niet alleen dankbaar zijn, maar ook CAW beginnen door te geven aan anderen. Ze vertellen hun vrienden en kennissen dat hier iemand is die hen begrijpt en helpt. Zo groeit het vertrouwen in hulpverlening en blijven meer mensen hun weg vinden naar ondersteuning.”
We blijven outreachend werken
We zien een stijgende vraag naar hulp, zowel voor volwassenen als kinderen. Vooral bij gezinnen, jongeren en alleenstaanden is er een hoge nood aan mentale hulp. Tegelijk zijn er binnen de Oekraïense gemeenschap nog veel taboes rond geestelijke gezondheidszorg. Vertrouwen opbouwen, uitleg geven over het beroepsgeheim en cultuursensitief werken zijn essentieel om deze drempels te verlagen. Onze hulpverleners blijven outreachend werken om zoveel mogelijk Oekraïense vluchtelingen psychosociale ondersteuning aan te bieden.
Wil je meer weten over onze werking? Of zoek je zelf hulp?
Neem contact op met een CAW in je buurt. We luisteren naar je verhaal en helpen je stap voor stap vooruit. We zoeken samen naar een oplossing die jou verder kan helpen. Als je geen Nederlands spreekt, dan kan je iemand uit je omgeving of een hulpverlener vragen om een afspraak met ons te maken.
